منو

15
دوشنبه, آگوست

خط لوله صلح با جهان 18-12-99

یادداشت مدیر مسئول

اكبر نعمت الهي

ایران به عنوان نخستین کشور برخوردار از گاز طبیعی ناگزیر است در بازارهای بین المللی حضوری فعال داشته باشد. هرچند که تاکنون در رده اولین تولیدکننده و صادرکننده گاز طبیعی قرار نگرفته ایم اما می توانیم از طریق خطوط لوله گاز را به کشورهای همسایه برسانیم و بازار را در اختیار بگیریم.

خط لوله صلح یک طرح مهم برای فروش گاز ایران به هندوستان بود. هندوستان بعد از چین به طور طبیعی باتوجه به رشد اقتصادی اش و رشد مصرف انرژی، به مشتری طبیعی گاز ایران تبدیل شده بود و با کشیدن خط لوله صلح که از پاکستان به هندوستان امتداد می یافت می شد بازار مصرف انرژی هندوستان را به سیطره ایران درآورد.

اگر به ظاهر این طرح نگاه کنیم درمی یابیم که در شرائط عادی می شد این طرح را یک پروژه بزرگ اقتصادی لقب داد. ایران برای اجرای طرح لازم بود از پاکستان عبور کند. اما جنگ سرد میان پاکستان و هندوستان مسیر خط لوله را ناامن می کرد. از سوی دیگر پاکستان از نظر مالی امکان پیوستن به طرح و ایجاد زیرساختها را نداشت.

باتوجه به اهمیت موضوع ایران نگاهی دیگر به خط لوله انداخت. خط لوله سراسری گاز به سیستان و بلوچستان و شرق کشور امتداد می یافت و از آنجا تا مرز پاکستان امتداد می یافت. ایران اقدامات خود را انجام داد، اما ناگهان بحث تحریمها پیش آمد و طرح متوقف شد.

اکنون باتوجه به وضع گاز طبیعی، ایران باید خود را با شرائط جدید تطبیق دهد. باید روشن شود که آیا ادامه دنبال کردن طرح می تواند به لحاظ اقتصادی و سیاسی مفید واقع شود؟

ایران ناگزیر از فروش گاز به همسایگان خود است. برای اجرای طرح اکنون زیرساختها تاحدود زیادی فراهم است و باید دید می تواند با عبور از دیوارهای بلند اختلافات هند و پاکستان و از سوی دیگر تحریمها این طرح را اجرایی کند یا باید همچنان منتظر بهبود شرائط اجرای طرح باشد؟

برخی منتقدان می گویند شاید نیاز نباشد بیش از این منتظر حل مشکلات بود و باید از این طرح خارج شد.

واقعیت آن است که در دوره تحریمها خط لوله های صادرات گاز ایران از سوی روسیه دور زده شده و روسیه خط لوله گاز اروپا را از دست ایران درآورد.

مسلم است که کشورها منتظر نمی مانند که مشکلات بین المللی ایران حل شود. اروپا به گاز نیاز دارد و باید به سرعت برای رفع تحریمها فکری کرد تا رویای صادرات گاز ایران به اروپا محقق شود. زیرا اروپایی ها به شدت نسبت به خط لوله گاز از روسیه که می تواند آنها را به روسیه وابسته کند بدبین هستند. سرنوشت خط لوله گاز اوکراین و بستن آن در هنگامه سرمای زمستان تجربه ای مهم را در اختیار آنها قرار داده است.

صدور گاز به صورت ال. ان. جی. هم به لحاظ تحریمها و نداشتن دانش فنی لازم برای خرید کشتیهای ال. ان. جی بر عملی نیست. ما باید نخست به بازار محلی نگاه کنیم و این به خط لوله گاز اولویت می دهد.

نمی توان گذاشت که مشکلات سیاسی ادامه یابد. ایران ناگزیر است موانع تحریمها را از پیش پای اقتصاد خود بردارد